Trong giáo dục Steiner, đặc biệt là giáo dục mầm non Steiner thì những câu chuyện mang tính chữa lành. Vì thế chúng ta kể chuyện không chỉ vì muốn đem lại sự giải trí, mà để cổ vũ trẻ, giúp trẻ hoàn thiện mình hơn.
Trong những năm tháng ấu thơ của trẻ, tất cả những gì trẻ “chạm” phải bằng cơ thể, bằng ánh mắt, bằng đôi tay,…sẽ đi vào trong trẻ và hình thành nên những ấn tượng về thế giới xung quanh mình. Qua đó, các khái niệm được hình thành trong trẻ. Do vậy, sự học của trẻ nhỏ học nằm ở trải nghiệm của các giác quan.
Trong nghệ thuật tạo hình khối, đôi bàn tay, những ngón tay, đôi mắt và trí tưởng tượng của con có cơ hội được kết hợp một cách nhịp nhàng. Đây chính là nền tảng nuôi dưỡng trí thông minh của trẻ. Với nguyên liệu là sáp ong, bột mì, cát… trẻ nhào nặn ra những hình thù trong thế giới muôn hình và đẹp đẽ của chúng.
Trẻ có khả năng giao tiếp ngay cả khi con chưa chào đời. Em bé trong bụng mẹ sẽ phản ứng với những tiếng ồn hoặc sự bất an bằng cách cựa quậy. Em bé sơ sinh sẽ ngày càng giỏi trong việc giao tiếp bằng cách khóc hoặc yên lặng. Người chăm sóc bé sẽ không mất quá nhiều thời gian để nhận ra nhu cầu của trẻ thông qua những cách khóc khác nhau: đói, mệt, lạnh, khó chịu, cần được ôm ấp...
Khi độ sáng của lớp học – “rạp chiếu phim” được giảm xuống, ánh nến được thắp lên cùng giọng hát ngân nga của cô giáo. Rèm buông xuống, và bộ phim bắt đầu. Bộ phim được lồng tiếng bởi giọng kể của cô, những diễn viên rối chuyển động thật nhịp nhàng qua những cử chỉ, động tác nơi bàn tay dịu dàng của cô. Khán giả lặng thinh và tập trung. Những đôi mắt đen láy mở to, đôi lúc còn có những khuôn miệng há rộng vì chi tiết đặc biệt nào đó. Cả rạp phim yên lặng. Những khán giả nhí dường như nuốt từng lời, từng chữ vừa được thốt ra từ miệng người kể chuyện.
Khi trẻ nghe kể chuyện, những ngôn từ nhẹ nhàng qua đôi tai nhỏ bé của trẻ, con tự nhào nặn những hình ảnh mà con hình dung được. Với trí tưởng tượng phong phú của mình, con tự tạo hình, tự vẽ lên trên màn hình tâm trí mình những bức tranh sống động của riêng mình. Việc bồi đắp và rèn giũa khả năng này của các con mỗi ngày chính là nền tảng vững chắc để hình thành và phát triển tư duy sáng tạo, cởi mở trong con.
Bên cạnh việc nuôi dưỡng trí tưởng tượng và chuẩn bị cho trẻ một tư duy đầy sáng tạo, những câu chuyện còn giúp xoa dịu, hàn gắn và sửa chữa hành vi chưa phù hợp của trẻ. Những câu chuyện cùng muôn vàn lời hay ý đẹp như một sự hướng dẫn cho một lối sống tích cực, lành mạnh, để những lằn ranh chuẩn mực đạo đức được hình thành trong trẻ một cách rõ ràng hơn và nhất quán hơn.
Trong những năm tháng ấu thơ của trẻ, tất cả những gì trẻ “chạm” phải bằng cơ thể, bằng ánh mắt, bằng đôi tay,…sẽ đi vào trong trẻ và hình thành nên những ấn tượng về thế giới xung quanh mình. Qua đó, các khái niệm được hình thành trong trẻ. Do vậy, sự học của trẻ nhỏ học nằm ở trải nghiệm của các giác quan. Người lớn có thể mang đến cho con trẻ một môi trường có những “xúc chạm vật lý” êm ái để tạo ra một sự yên ổn bên trong, giúp con dễ dàng tiếp nhận và xây dựng nên con người của mình.
Thấu hiểu và có nhận thức sâu sắc về những điều này, ở ngôi nhà Hoa Hướng Dương, chúng tôi cùng nhau chung tay chuẩn bị một môi trường hứa hẹn mang đến những “xúc chạm vật lý” và “xúc chạm tâm hồn” đa dạng, phong phú và đẹp đẽ. Mỗi sáng, các con được chào đón nồng ấm đến với một không gian ấm áp được chăm chút bởi bàn tay của các cô giáo và nhân viên của trường. Cảm giác thoải mái, chậm rãi và yên bình sẽ theo từng bước chân con tiến bước vào trường. Cô giáo sẽ chờ đón con ở cửa lớp với vòng tay rộng mở và một cái ôm ấm áp – xúc chạm đầy an ổn và tin tưởng để con có thể dễ dàng tạm xa ba mẹ cả một ngày dài.
Yếu tố an toàn và tính thẩm mỹ được lưu ý và đảm bảo trong không gian lớp học của các con. Từ những món đồ chơi được làm được lựa từ bàn tay cô giáo, cho đến các vật dụng với các chất liệu thân thiện với làn da của con, tất cả vì mong muốn mang đến cho con những “xúc chạm vật lý” tốt lành. Bao quanh con là những người mẹ hiền với tình yêu thương, sự ấm áp, che chở và sẵn sàng hiện diện bên con khi con cần hỗ trợ.
Tất cả đã hòa chung tạo nên một bầu không khí ấm áp để những sự “xúc chạm tâm hồn” được diễn ra một cách thật đẹp đẽ và an yên trong trẻ. Và đây chính là những bài học ý nghĩa, thiết yếu và cũng là dưỡng chất tuyệt vời cho tâm hồn con trẻ.
Sunflower Steiner - Giờ vẽ màu sáp[/caption]
Khi nhìn vào biểu đồ phát triển của trẻ từ khi chưa đi học cho đến các lớp trên của bậc tiểu học, chúng ta có thể quan sát thấy có bốn giai đoạn phát triển riêng biệt. Đầu tiên, trẻ bắt đầu vẽ nguệch ngoạc vào lúc một hay hai tuổi. Tiếp theo, những hình vẽ đại khái xuất hiện lúc trẻ khoảng từ ba đến bốn tuổi. Giai đoạn thứ ba là lúc trẻ phát triển và dùng những hình ảnh biểu tượng để diễn tả các sự vật trẻ nhìn thấy xung quanh. Cuối cùng, vào lúc trẻ lên chín hoặc mười tuổi, trẻ sẽ cố làm sao để bức tranh của mình càng giống đời thực càng tốt.
Điều quan trọng cần lưu ý là những giai đoạn này không tách biệt hẳn với nhau và không biến chuyển một cách đột ngột, thay vào đó, chúng được đánh dấu bằng những giai đoạn chuyển tiếp hay những thời điểm mà trẻ có thể bộc lộ những đặc điểm của hai giai đoạn trong cùng một bức vẽ. Trong giáo dục mầm non, những giờ vẽ màu nước hay màu sáp là thời gian để con tự do sáng tạo, tự vẽ lên bức tranh đầy sắc màu của riêng mình. Qua đây, cô sẽ phần nào hiểu về thế giới nội tâm của con hơn và có những hỗ trợ phù hợp hơn.
[caption id="attachment_2346" align="aligncenter" width="768"]
Sunflower Steiner - Giờ làm bánh[/caption]
Trong nghệ thuật tạo hình khối, đôi bàn tay, những ngón tay, đôi mắt và trí tưởng tượng của con có cơ hội được kết hợp một cách nhịp nhàng. Đây chính là nền tảng nuôi dưỡng trí thông minh của trẻ. Với nguyên liệu là sáp ong, bột mì, cát… trẻ nhào nặn ra những hình thù trong thế giới muôn hình và đẹp đẽ của chúng. Mùi sáp ong thơm dịu dàng, mùi bánh mì nướng thơm lừng góc lớp, hương cát mát lành mùa đông… là những hương vị của sự sống, của đất trời và của một mái ấm ngọt ngào.
Trẻ em tiến bộ thông qua một số giai đoạn phát triển nhất định trong quá trình sáng tạo nghệ thuật của chúng.
Trường con thật lạ, không có tivi, cũng chẳng có máy hát, chỉ có tiếng hát của cô, giọng hát của trẻ ngân vang cả ngày. Hiệu lệnh là những lời hát. Báo hiệu cũng là những bài hát. Những bài hát cứ nhẹ nhàng lan tỏa khắp không gian. Và khi khúc nhạc thiên thần ngọt ngào vang lên từ chiếc đàn Lyre là con biết đã đến giờ con nằm xuống để chìm vào giấc ngủ êm đềm ban trưa…Tất cả những hoạt động nghệ thuật được diễn ra không chỉ nuôi dưỡng trí não, dưỡng nuôi tâm hồn mà còn bảo vệ và hỗ trợ phát triển các giác quan của trẻ – xúc giác, thị giác, khứu giác, và giác quan của sự sống
Noam Chomsky – Nhà nghiên cứu ngôn ngữ, tâm thần học – Người tiên phong trong việc phát triển lý thuyết về khả năng bẩm sinh của con người với ngôn ngữ đã đưa ra được kết quả nghiên cứu của mình: Khả năng ngôn ngữ của trẻ phát triển một cách đáng kinh ngạc theo thời gian. Tám tháng tuổi, trẻ có thể bập bẹ những âm như “ba ba”; mười tám tháng tuổi, trẻ có thể nói được 30 – 40 từ và đến ba tuổi, trẻ có thể nói được những câu dài có cấu trúc phức tạp.
Khả năng ngôn ngữ có thể phát triển rất khác biệt mà không chịu ảnh hưởng của những sự phát triển khác cũng như không phụ thuộc vào trí thông minh của trẻ. Ba mẹ thường cảm thấy lo lắng khi trẻ chậm nói so với anh chị của bé. Điều này có thể được giải thích đơn giản rằng những bé lớn hơn có thể đoán trước được tất cả các nhu cầu của em nhỏ và giúp em trao đổi với ba mẹ, vì vậy em nhỏ sẽ không có nhu cầu cấp thiết phải giao tiếp, hoặc chỉ đơn giản là em nhỏ thuộc tuýp trẻ chậm nói.
Có rất nhiều yếu tố tác động đến tốc độ phát triển ngôn ngữ ở trẻ. Có những em bé có tố chất thiên bẩm về ngôn ngữ nhưng những cuộc trò chuyện trực tiếp với trẻ từ người chăm sóc cũng có sức ảnh hưởng rất lớn. Giao tiếp không lời cũng quan trọng với trẻ như với người lớn. Mà thực ra, con trẻ còn thường xuyên dùng hình thức giao tiếp này hơn người lớn chúng ta.